Karbon Ayak İzi

NEDİR?
Her birey yaşadığı yere ve yaşam şekline göre farklı miktarlarda karbon salımına sebep olur. Kişisel açıdan
parmak izi neyi ifade ediyorsa gezegenimiz için de karbon ayak izi aynı şeyi ifade etmekte. Yaşamımız boyunca
hepimiz doğaya dolaylı veya doğrudan bir iz bırakıyoruz. Bu izleri yok etmek tamamen mümkün olmasa da
azaltmak pekala mümkün.
Terimsel anlamda karbon ayak izi Kyoto Protokolü tarafından belirlenmiş üretim, hizmet, işleme gibi faaliyetler
sonucu oluşan sera gazlarının etkilerinin karbondioksit (CO2) cinsinden eşdeğerlerinin hesaplanmasıdır. Kısaca
açıklamak gerekirse bireysel veya kurumsal faaliyetlerimizin çevreye verdiği zararın CO2 cinsinden ölçüsüdür.
2019 yılında Türkiye’de yaşayan her birey, yaklaşık 5 ton karbondioksit üretti. Dünya çapında hedeflenen kişi
başına düşen karbon ayak izi miktarı ise 2 ton. Bu tablo bireysel bazı alışkanlıklarımızı değiştirmemizle bile
iyileştirilebilir.
NEDEN HESAPLANMALI?
Kişisel veya kurumsal olarak dünyaya bıraktığımız zararı karbon ayakizi ölçümleri sayesinde
hesaplayabiliyoruz.Evde(elektrik, doğalgaz, sıvı yakıt, kömür, LPG), uçuşlar sırasında ve araba,motosiklet,otobüs
vs. kullanırken çevreye ne kadar CO2 salınımı gerçekleştirdiğimizi görebilir ve gerekli önlemleri alıp yaşam
tarzımız haline getirebilirsek bu duruma dolaylı bir katkı sağlamış oluruz.
Diğer sebepleri özetleyecek olursak;

  • Yasal zorunluluk,
  • Kurumsal sosyal sorumluluk,
  • Müşteri veya yatırımcı talepleri,
  • Pazarlama ve kurum imajı,/li>
  • Sera Gazı Emisyonu Azaltımı (gönüllü/zorunlu)
  • Emisyon ticareti mekanizmalarına katılım.

NASIL AZALTABİLİRİZ?

  • Mümkün olduğunca yenilenebilir enerji kaynakları,tasarruflu ampuller vb. kullanarak elektrik
    kullanımını ve güneş enerjisi kullanarak da doğalgaz kullanımını azaltabilirsiniz. Evinizin ısı yalıtımını
    yaptırarak iklimlendirme için harcadığınız enerjiyi %50’ye varan oranda azaltabilirsiniz.
  • Karbondioksitin başlıca yok edicisi olan ağaçlara iyi bakarak ve daha çok fidan dikerek ağaçların
    çoğalmasına katkı verebilirsiniz.
  • Ev ve iş yerlerindeki atıklarınızı türlerine göre ayırıp geri dönüşüm kutularına atarak, emisyon
    oluşumunu önleyebilirsiniz.
  • İhtiyaçlarınızda önceliğinizi geri dönüştürülebilir, daha yeşil ürünlerden yana kullanarak çevreye
    katkıda bulunabilirsiniz. Alacağınız elektronik aletleri A Sınıfı olanlardan tercih ederek doğaya katkı
    sağlayabilirsiniz.
  • Kendi aracınızı kullanmak yerine toplu taşıma araçlarını kullanarak, araç yerine yürüyerek veya
    bisiklete binerek daha temiz ulaşım yöntemleriyle emisyonların azalmasına yardımcı olabilirsiniz. Eğer
    arabayla işe gitmek mecburiyetiniz varsa araba paylaşılmalıdır. Aracınızı uygun hızda kullanarak ve
    takip mesafesini koruyarak gaz-fren olayından kaçınmak, önemli miktarda yakıt tasarrufu sağlar.
  • Şehirler arası ulaşımda özellikle kısa mesafelerde uçak kullanmaktan kaçınabilir, fırsatınız olduğu
    durumlarda tren gibi düşük karbonlu ulaşım araçlarını tercih edebilirsiniz.Uçakların kalkış ve inişlerdekimil başına yakıt tüketimleri normal seyir durumundakinden çok daha yüksek olduğu için uçak
    biletlerinizi mümkün olduğunca direk uçuş olarak seçebilirsiniz.
  • Günlük hayattaki ulaşım ve ısınma ihtiyaçlarımız için temiz yakıtları tercih edebilirsiniz. Fosil yakıtlı
    araçlarınızın yerine elektrikli ve hibrid araçları tercih edebilir, ısınmak için de mümkünse yakıt
    tercihinizi doğalgazdan yana kullanabilirsiniz.

NASIL HESAPLANIR?
Bu konuda uluslararası alanda çeşitli metodoloji ve standartlar geliştirilmiştir. Kyoto Protokolü kapsamında
değerlendirilen 6 ana seragazının (CO 2 , CH 4 , N 2 O, PFc, HFc, SF 6 ) ele alındığı  standartların başında Hükümetler
Arası  İklim  Değişikliği Paneli (IPCC)’nin yayınlamış olduğu metodolojilerin yanında, GHG PRotokolü, ISO 14064,
CDP, PAS 2050 gelmektedir.
Kurumsal karbon ayak izinizi hesaplamak isterseniz yukarıda yer alan uluslararası standartlardan herhangi birini
kullanabilirsiniz.
Firmanızın karbon ayak izini hesaplamak için 4 adımdan oluşan bir süreci izlemeniz gerekir:

  • 1) Amacın belirlenmesi:Karbon ayakizi hesaplaması ile ulaşılacak amaç(ların) belirlenmesidir. Örneğin,
    Karbon ayakizi sonuçları CO2 azaltım hedefleri belirlenmesinde ve (olası) CO2 azaltım tedbirlerinin
    tanımlanmasında kullanılabilir.
  • 2) Sınırların belirlenmesi: Amaç belirlendikten sonra firma karbon ayakizi için sınırları (uygulanacak
    standartlarda belirtilen sınırlar içinde kalmak kaydı ile) belirlemek üzere çeşitli seçimler yapmalıdır.
    Kurumsal raporlama için en çok kullanılan kapsam, operasyonel kontrol kapsamıdır. Bu,
    organizasyonun, günlük operasyonel kontrolleri altında olan tüm faaliyetlerinden kaynaklanan karbon
    ayakizini hesaplayacak ve sorumluluğunu alacaktır anlamına gelmektedir.  Firmanın kendi faaliyetleri
    dışındaki bazı salımlarda bu kapsamda dikkate alınacaktır.
  • 3) Verilerin toplanması ve emisyon faktörlerinin uygulanması: Ayakizinin sınırları ve kapsamı üzerinde
    anlaşmaya varıldıktan sonra, faaliyetlere dair veriler toplanıp, emisyon faktörleri ve küresel ısınma
    potansiyelleri hesaplanabilir. Bilgilerin bu şekilde toplanmasına envanter denir. Emisyon faktörleri her
    ülkede farklılık gösterebileceği gibi zamanla değişebilir. Emisyon faktörleri için IPCC kılavuzu ve
    WBCSD’nin GHG Protokolü 2007 gibi birçok kaynak mevcuttur.
  • 4) Sonuçların değerlendirilmesi ve ayakizinin raporlanması: Rapor saydam olmalıdır ve yapılan
    seçimler, varsayımlar açık bir şekilde ifade edilmelidir. Rapordaki bilgilerde seçilmiş olan referans
    (baseline) yılı, örnek 2010 yılı, ile karşılaştırma yapılmalı, veriler ve hesaplamalardaki olası belirsizlikler
    (doğruluk) belirtilmelidir.

WhatsApp chat